چگونه می توان به خداشناسی رسید

خداشناسی

شناخت خدا بالاترین وبرترین شناخت ها است ، اساسی است که تمام زندگی معنوی انسان بر پایه آن استوار است. اگر چه عقل نمی تواند ذات پروردگار را درک و آن را شناسایی نماید. زیرا خداوند در ظرف ادراک ما نمی گنجد و انسان هم ابزار ادراک ذات حق را در اختیار ندارد وهر چند هم که عقل بشری به نیروی ادراک و اندیشه ، ذکاوت و هوشیاری مجهز باشد بازهم از شناخت حقیقت اشیا کاملا عاجز و ناتوان است ، چه رسد به ذات اقدس پاک الهی ، اما هر انسان در حد توان بشری خود با توجه به امکانات و ابزارهایی که الله متعال برای شناخت خویش در اختیار او قرار داده باید در این زمینه نهایت تلاش وکوشش خود را بنماید تا شاید به یک روزنه کوچکی از شناخت او برسد و آن سببی شود تا خود را از بند مادی پرستی و شهوت پرستی و اعمال و رفتارهای ضد اخلاقی برهاند وخود را به اوج کمال انسانی وبزرگی خدا برساند.  طوری که الله متعال می فرماید : (لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ) ترجمه ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم.

ازمهمترین راههایی که میتواند ما را در شناخت الله متعال کمک کند یکی اندیشیدن وتدبر در آفریده های خداوند “ج” و دیگر آگاهی به اسماء و صفات الهی است.

۱ – اندیشیدن وتدبردر آفریده های خداوند (ج)

هر عضوی از اعضای بدن وظیفه ای دارد و وظیفه عقل هم اندیشیدن وتدبر است و هرگاه عقل از اندیشیدن وتفکر باز ایستد و وظایف خود را انجام ندهد طراوت و شادابی از زندگی رخت برمی بندد و جامعه دچار رکود ، فنا وسکوتی مرگبار می شود در حالی که اسلام از عقل می خواهد تا خود را از اسارت ، قید وبند و غفلت زدگی نجات دهد واز وظایف اصلی خود ، تدبر و اندیشیدن شانه خالی نکند و این را عبادت واقعی میداند.

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ (یونس آیه ۱۰۱ )بگو بنگرید در آسمانها و زمین چه چیزهای است. إنما أعظکم بواحدة أن تقوموالله مثنی و فرادی ثم تتفکروا

(سباء آیه ۴۶ )بگو من شما را یک نصیحت می کنم و آن این است که خالصانه برای خدا، دودو نفر و یک نفر یک نفر برخیزید ، سپس بیندیشید.

کسانیکه نعمت عقل را انکار می کنند و به گونه ای مناسب آن را به کار نمی گیرند و از آیات و نشانه های خداوند غفلت می ورزند انسانهایی خوار و بی ارزش اند و خداوند آنها را مورد سرزنش قرار می دهد.

وَ کَاَیِّن مِن آیَهٍ فِی السَّمَوَاتِ وَ الاَرضِ یَمُرُّونَ عَلَیهَا وَ هُم عَنهَا مُعرِضُونَ .

(یوسف آیه ۱۰۵) و چه بسیار دلایل و نشانه های در آسمانه و زمین و جود دارد که آنان از کنار شان می گذرند و از پذیرش آنها روی بر می گردانند. و در چوکات اندیشیدن و تدبر در آفریده های خداوند (ج) می توان به خود شناسی اشاره کرد که یک موضوع مهم برای رسیدن به خدا شناسی است حضرت علی (ع) می فرمایند :

من عرف نفسه فقد عرف ربّه هرکس که خودر را شناخت خدای خویش را شناخته است. انسان با خودشناسی به قابلیت ها ، توانمندی ها تحولات و ویژگیهای فطری و غیر فطری خود پی برده ، ضعف ، فقر و نیازمندی و تعلق به قدرت لایتناهی پروردگار را در خود حس خواهد کرد و این مقدمه ای برای سلوک علمی و رفتن به سوی خداوند و کمال مطلوب خواهد بود . که مطالعه علمی از طریق مطالعه کتاب های که در مورد خصوصیات جسمی و روحی انسان و مطالعه عینی یعنی تفکر و تامل در وجود خویش ، شناخت معایب و محاسبه نفس خویش و چون طبیبی حاذق باید بیماریهای نفس خویش را دریابد و با مهارت و جدیت به درمان آن بپردازد و خود را از ابعاد مادی و و ظاهری بررسی کند که بدنش ازچه سلولهای ظریف و حساسی ساخته شده و چگونه بدنش دقیق و منظم کار می کند . انسان با اندیشه در وجود خود و عجایب خلقت خویش و اجزای بسیار دقیق ظریف خود و عملکرد و هماهنگی بین آنها و همچنین شناخت روح و روان خویش و تهذیب و پاک کردن آن از خصلت ها و صفت های نا پسند و آلودگیها و آماده کردن آن برای تابش انوار معرفت الهی میتواند خود را به خدای خویش نزدیکتر کند.زیرا آنچه که بین خداوند و انسان فاصله ایجاد میکند اعمال و اخلاق ناپسند است. حجابی بین خداوند و خلق نیست مگر اعمال انسان.

انسان با کنار زدن حجاب ها و ظلمات از دل زیبای ها جمال حق را مشاهده کرده و به مقام یقین نایل میشود. (وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ)

ترجمه :پروردگار خودرا عبادت کن تا به یقین برسید

اینکه انسان خود را بشناسد که برای چه آفریده شده است و خلق نشده که عبث باشد و فقط مشغول به دنیا ، بلکه هدف خلقت امری بالاتر از اینها بوده و گذر زمان او را به سفری مجبور میکند که هیچ کس را از آن گریزی نیست و سرانجام مقصدش معاد و رسیدن به منزلگاه ابدی و ازلی یعنی لقاء خداوند (ج)است دید خود را نسبت به خداوند متعال عوض کرده و میفهمد که خداوند از او چه انتظاراتی دارد و او باید در مقابل خداوند چگونه عمل کند.

۲ -آگاهی به اسماء و صفات الهی :وسیله دیگری که اسلام برای خدا شناسی به انسان معرفی کرده شناخت از راه نامهای زیبا و صفات عالی و والای حق تعالی است.

اسماء و صفات الهی وسیله ای است که انسان را با خدا آشنا ساخته و دریچه ای است که قلب را به خدا متصل میکند. احساس را فعال نموده جهان پهناوری را فرا روی ما می گشاید تا در آن ، انوار عظمت پروردگار را مشاهده کنید. خداوند می فرماید :

قُلِ ادْعُوا اللَّـهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمَـٰنَ ۖ أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى(اسراء آیه ۱۱۰)

ترجمه : بگو (خدا را ) یا الله یا رحمن به کمک بطلبید خدا را با هر کدام بخوانید او دارای نامهای زیبا است. خداوند نودونه نام دارد . اگر انسان با دقت به این نامها توجه کند و معنایشان را خوب بفهمد و آنها را مشعل راه خود قرار دهد ، دریچۀ وسیعی از خدا شناسی و معرفت حق به روی او گشوده میشود وحقیقت بزرگ وجود هستی را کشف می کند. اینکه چگونه می توان به خدا شناسی رسید بحثی نیست که ما بتوانیم آن را در چند سطر و یا صفحه خلاصه کنیم سراسر عالم سر شار از آیات و نشانه های روشن کردگار کریم است .به قرآن کتاب روح بخش الهی نظر کنید، تامل کنید ، تفکر و تدبرکنید ،هر آیت آن نشان از قدرت باعظمت الهی است اگر تمام عمر خود را به مطالعه این کتاب مصروف کنیم شاید قطره ای از دریای معرفت آن را هم نتوانیم کسب کنیم اما باید در حد توان تلاش کرد و زحمت کشید چرا که به دست آوردن معرفت صحیح آیات قرآن کریم موجب درک عظمت پروردگار خواهد شد. در وجود خود و ظرافت های به کار رفته آن بیندیشید . گمان نکنید که جسم کوچکی هستید بلکه در درونتان عالم بزرگی نهفته است. باید توجه کرد که تا زمانی انسان در زندگی تقوا نداشته باشد نمی تواند به مقام قرب الهی برسد و عاشق حقیقی باشد که در رفتار و کردارش همان گونه باشد که معشوق انتظاردارد.

پس اگر انسان بخواهد به عشق واقعی یعنی به خدا برسد باید پا روی عشق مجازی یعنی دلبستگی به دنیا بگذارد و از آن عبورکند و از معاصی و گناهان هراسان باشد ، نمی توان هم عاشق خدا شد و هم دل درگرو دنیا داشت باید خود را از حصار خودپرستی و دنیا پرستی بیرون آورد.

جاذبه های دنیا آنقدر زیاداند که گاهی از حد شمارش خارج می شوند اگر این جاذبه ها فروکش کرد جذبه اصلی نمایان می شود.عشق واقعی یک نماد و معنی بیش ندارد و آن تجلی ذات اقدس حق است.

الهی ما را توفیق بده که چشم و گوش و زبان و دست و پا و فکر و اندیشه و بالاخره همه اعضای و جوارح ما در مسیر رضایت و خشنود ی تو باشد و هرگز خلاف رضای تو تحرک و عملی نداشته باشیم و لحظه لحظه زندگی مان با یاد تو سپری شود.

 

ترتیب کننده  استاد هما جامی الاحمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *